Адкрый для сябе скарбы нацыянальнай літаратуры

01Ці даводзілася вам бываць у цэнтры горада Мінска на вуліцы Карла Маркса? Менавіта на гэтай вуліцы ў доме пад нумарам 30, у чацвёртай кватэры, з 1951 па 1980 год жыў народны паэт Беларусі Пятрусь Броўка (25.06.1905 – 24.03.1980). Сёння гэты дом, пабудаваны ў стылі мадэрн архітэктарам Генрыхам Гаем, з’яўляецца помнікам архітэктуры пачатку ХХ стагоддзя. А ў былой кватэры паэта 10 ліпеня 1980 года быў адкрыты Літаратурны музей Петруся Броўкі, які і сёння гасцінна прымае наведвальнікаў.

Літаратурны музей Петруся Броўкі зберагае духоўную і матэрыяльную спадчыну паэта. Сярод экспанатаў – рукапісы і аўтографы П.Броўкі, яго родных, сяброў і сучаснікаў, машынапісныя варыянты кніг, лісты і паштоўкі, нотныя рукапісы на словы паэта. Цікавасць таксама выклікаюць карціны, падараваныя П.Броўку, графічныя аркушы з ілюстрацыямі да яго твораў.

Экспазіцыя музея складаецца з дакументальнай і мемарыяльнай частак. Дакументальная экспазіцыя падрабязна знаёміць з жыццёвым і творчым шляхам П.Броўкі, з маляўнічымі краявідамі тых найпрыгажэйшых мясцін, дзе ён нарадзіўся і пабываў. Мемарыяльная частка – гэта бібліятэка і рабочы кабінет П.Броўкі – той інтэр’ер, дзе ўсе рэчы і мэбля стаяць на сваіх месцах, як і пры жыцці паэта.Асабістая бібліятэка П.Броўкі захоўвае творы мастацкай літаратуры ад старажытнарымскіх часоў да 1980 года. Гэта кнігі замежных аўтараў у перакладзе на беларускую або рускую мову, беларуская і руская савецкая літаратура, класічная і пасляваенная літаратура. Гэтыя кнігі выступаюць маўклівымі сведкамі таго, дзе пабываў паэт. А наведаў ён многія куточкі планеты.

І ўсё ж, для П.Броўкі самымі прыгожымі былі родныя мясціны, дзе прайшлі яго маленства і юнацкія гады, з успамінамі пра старую бярозу на бацькоўскім полі, пра ручай, з якога пастушком наталяў ён смагу, пра родную хату з духмяным смалістым водарам і, нарэшце, пра самы светлы, захаваны ў самым сэрцы вобраз – маці. Менавіта гэтыя матывы з’яўляюцца асноўнымі ў творчасці П.Броўкі. Творы паэта перакладзены на многія мовы свету.

Акрамя плённай працы на ніве беларускага слова П.Броўка прымаў актыўны ўдзел у грамадскім жыцці краіны, сустракаўся з пісьменнікамі і дзеячамі іншых нацыянальных культур, пабываў у розных кутках Еўропы і Азіі. Ён удзельнічаў у XIV сесіі Генеральнай Асамблеі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у г. Нью-Ёрку (1959), на якой заявіў аб тым, што людзям на планеце трэба жыць у згодзе і сяброўстве, праяўляць гуманнасць, берагчы ўсё жывое на зямлі, не дапускаць узнікнення войнаў. У час Асамблеі было прынята рашэнне аб усеагульным і поўным раззбраенні пад міжнародным кантролем.

Вялікая заслуга паэта перад беларускім народам у тым, што пад яго рэдакцыяй выйшла першая ў нашай краіне энцыклапедыя. У 1969-1975 гадах выдадзена 12 тамоў «Беларускай Савецкай Энцыклапедыі». За яе выданне і за асабістыя заслугі ў навукова-асветніцкай дзейнасці ў 1976 годзе П.Броўка быў ганараваны Дзяржаўнай прэміяй Беларусі і ўзнагароджаны балгарскім ордэнам Кірылы і Мяфодзія.

У сваёй творчай дзейнасці П.Броўка не абмінаў і такія сферы мастацтва, як кіно, тэатр, музыка. Ён стваральнік оперных лібрэта «Міхась Падгорны» (1939), «Кветка шчасця» (1940), «Алеся» (1944). Па матывах рамана П.Броўкі «Калі зліваюцца рэкі» Мікалай Алтухоў напісаў лібрэта да балета «Святло і цені» Генрыха Вагнера. Шматлікія вершы П.Броўкі пакладзены на музыку беларускімі і замежнымі кампазітарамі. Не адно пакаленне будзе пазнаваць паэта, слухаючы песні на яго словы: «Александрына», «Бяроза», «Пахне чабор» і інш.

Паводле твораў П.Броўкі здымаліся кіна- і тэлефільмы. У 1933 годзе па аповесці «Каландры» зняты мастацкі фільм «Хто твой сябра?». У 1978 годзе на экраны выйшаў тэлевізійны мастацкі фільм «Разам з камісарам», створаны па матывах аўтабіяграфічных апавяданняў пісьменніка (музыку да фільма напісаў Ігар Лучанок).

Вялікую жыццёвую і творчую дарогу – дарогу самаадданай працы і барацьбы, нястомных пошукаў – прайшоў народны паэт Беларусі (1962), акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1966), Герой Сацыялістычнай Працы (1972), ганаровы грамадзянін горада Мінска (1980).

Пётр Усцінавіч Броўка памёр 24 сакавіка 1980 года. Пахаваны ён на Маскоўскіх могілках у Мінску. На доме, дзе жыў паэт, усталявана мемарыяльная дошка. У Вялікадолецкай школе Ушацкага раёна адкрыты мемарыяльны пакой П.Броўкі. У Пуцілкавічах, роднай вёсцы паэта, працуе «Хата-музей Петруся Броўкі», каля якога ўстаноўлена стэла памяці ў гонар маці паэта. Імя Петруся Броўкі прысвоена выдавецтву «Беларуская Энцыклапедыя», калгасу «Новае жыццё» і Вялікадолецкай школе. Яго імем названы вуліцы ў Мінску, Віцебску, Полацку, Гомелі, Бешанковічах, Ушачах. Для студэнтаў філалагічнага факультэта БДУ ўстаноўлена стыпендыя імя Петруся Броўкі.

Тэмы, на якія разважаў у сваіх творах П.Броўка, гучаць актуальна і сёння. Нашых сучаснікаў таксама хвалююць пытанні вайны і міру, любові і нянавісці, жыцця і смерці. Таму можна з упэўненасцю сказаць, што па творах паэта маладое пакаленне можа вучыцца пазнаваць жыццё. Як запавет нашчадкам гучаць праз гады яго словы:

Я ведаю, час прыйдзе гэткі –
Усё прачнецца па вясне,
Як матылі, успыхнуць кветкі…
І нехта ўспомніць пра мяне…

Лета з музеем Броўкі!

прейскурант цен

Адрас: 220030, г. Мінск, вул. К.Маркса, 30 (на дамафоне націснуць “Музей 4”).

Тэл.: (017) 327-27-50, (017) 226-09-81.

E-mail: museum_brovka@tut.by

Музей працуе: з 10 да 17.30 гадзін, акрамя нядзелі.

Загадчык філіяла: Наталля Аляксандраўна Мізон.